Privacy en AVG bij luchtfoto's: wat mag wel en wat niet

Een drone in de lucht roept bij omwonenden bijna altijd dezelfde vraag op: mag dat zomaar, filmen boven mijn tuin? Het antwoord is genuanceerder dan ja of nee. Het scheelt veel gedoe als je vooraf weet waar de grens ligt. Dit artikel legt uit hoe privacy bij luchtfoto's werkt. Het is uitleg, geen juridisch advies.

Kort antwoord: vliegen en fotograferen mag binnen de luchtvaartregels, maar zodra er personen herkenbaar in beeld komen gelden daarnaast de privacyregels. Het onderscheid dat er het meest toe doet is niet wat je opneemt, maar wat je daarna publiceert.

Twee sets regels die los van elkaar staan

Bij luchtbeeld lopen twee dingen door elkaar. De luchtvaartregels bepalen waar en hoe hoog je mag vliegen: geozones, afstand tot mensen, maximale hoogte. Die regels gaan over veiligheid en zeggen niets over beeld.

Daarnaast geldt de AVG, en die gaat over het verwerken van persoonsgegevens. Zodra een persoon op je beeld herkenbaar is, verwerk je een persoonsgegeven, ook als dat toevallig gebeurde. Je kunt dus keurig legaal vliegen en tegelijk een privacyprobleem maken.

Wanneer is iemand herkenbaar

Herkenbaarheid gaat verder dan een gezicht. Iemand kan ook herkenbaar zijn aan houding, kleding, een rolstoel, een opvallende auto op de oprit of simpelweg aan de context: als er maar één persoon in die tuin woont, is die persoon aanwijsbaar.

In de praktijk speelt hoogte hier een grote rol. Van boven de vijftig meter is een mens meestal een vormpje zonder gezicht, van vijftien meter niet. Zie op welke hoogte maak je welke dronefoto voor hoe hoogte detail bepaalt.

Let ook op resolutie. Een moderne dronecamera legt zoveel detail vast dat je een uitsnede kunt maken waarop alsnog een gezicht of een kenteken leesbaar wordt. De vraag is dus niet alleen wat je op het beeld ziet, maar wat er in het bestand zit.

Opnemen en publiceren zijn twee verschillende dingen

Een foto maken waarop toevallig iemand staat, is zelden het probleem. Die foto vervolgens op een website, in een advertentie of op social media zetten, is dat wel. Bij publicatie komt bovendien het portretrecht om de hoek: iemand die herkenbaar in beeld staat kan zich daartegen verzetten, zeker als het beeld commercieel wordt gebruikt.

De praktische route is simpel: houd bij het maken rekening met wat er straks gepubliceerd wordt en behandel de rest als archiefmateriaal dat niet naar buiten gaat.

Tuinen, erven en ramen

Een tuin achter een schutting is een plek waar mensen redelijkerwijs privacy verwachten. Dat een drone er technisch overheen kan kijken, verandert die verwachting niet. Hetzelfde geldt voor het naar binnen fotograferen door ramen, ook als dat onbedoeld gebeurt bij een schuine opname van een gevel.

Bij vastgoedopnames is de gewoonte daarom om de camera zo te richten dat het onderwerp centraal staat en de buren buiten beeld blijven. Opnames waarop dat niet lukt lever je gewoon niet aan.

Wat je vooraf regelt bij een opdracht

• Informeer bewoners of gebruikers van het pand dat er gevlogen wordt en waarvoor het beeld gebruikt gaat worden. Dat voorkomt negen van de tien discussies.
• Spreek af waar het beeld wel en niet voor mag worden ingezet: website, brochure, advertenties, of alles.
• Maak duidelijk wie de beelden bewaart, waar en hoe lang.
• Spreek af wat er gebeurt als iemand achteraf bezwaar maakt tegen een specifieke opname.

Wat een piloot verder moet kunnen laten zien

Los van privacy geldt dat wie commercieel vliegt geregistreerd moet zijn als exploitant en een bewijs van bevoegdheid moet hebben dat past bij het toestel en de situatie. Dat exploitantnummer hoort zichtbaar op de drone te staan.

Voor jou als opdrachtgever is dat relevant, want het gebeurt op jouw terrein of voor jouw project. Vragen om die gegevens is normaal en een piloot die dat vervelend vindt is een signaal op zich.

Als iemand tijdens de vlucht bezwaar maakt

Dat gebeurt, meestal uit nieuwsgierigheid en soms uit irritatie. De praktische route is simpel: land, leg uit wat je doet en voor wie en laat zien wat er in beeld komt. In verreweg de meeste gevallen is dat het einde van het gesprek.

Blijft iemand bezwaar houden tegen opnames waar hij of zij op staat, dan is die opname zelden essentieel voor de opdracht. Weglaten kost niets en voorkomt een discussie die veel langer duurt dan de vlucht zelf.

Evenementen en publiek

Bij evenementen ligt het gevoeliger, want daar staan per definitie veel mensen in beeld. Twee dingen helpen: aankondigen dat er luchtbeeld wordt gemaakt, bijvoorbeeld bij de ingang of in de bevestigingsmail, plus kiezen voor hoogtes en hoeken waarop de massa als geheel in beeld komt in plaats van individuele gezichten.

Wie herkenbaar en prominent in beeld staat, hoort daar bovendien toestemming voor te geven als het beeld voor promotie wordt gebruikt. Dat is geen formaliteit maar gewoon netjes.

Bewaren en verwijderen

Beeld dat persoonsgegevens bevat bewaar je niet eindeloos zonder reden. Voor een fotograaf is een werkarchief goed te verdedigen, want een klant vraagt vaak een jaar later om een extra uitsnede. Maar dat archief hoort niet in een openbare map te staan. Beelden die niets toevoegen kun je beter verwijderen dan bewaren.

Voor jou als opdrachtgever is dat relevant, want jij bent degene die publiceert. Vraag dus niet alleen om de bewerkte foto's, maar ook om duidelijkheid over wat er verder nog rondslingert.

De praktijk is meestal minder spannend dan het klinkt

Verreweg de meeste luchtfoto's van panden, terreinen en projecten leveren geen enkel probleem op. Er staat niemand herkenbaar op, er wordt niet naar binnen gekeken en het beeld gaat over een gebouw, niet over een persoon. De aandacht mag dus liggen waar het spannend wordt: lage opnames in woonwijken, evenementen met veel publiek en gedetailleerde opnames van erven.

Bij gedetailleerde karteervluchten speelt dit sterker, omdat je daar dicht en systematisch fotografeert. Wat dat inhoudt staat in fotogrammetrie en orthofoto's.

Begrippen als geozone, AGL en nadir staan kort uitgelegd in de woordenlijst dronefotografie.

Wat de certificaten inhouden waar een piloot mee vliegt staat in A2 en STS dronecertificaat uitgelegd.

Waar je op let bij het inhuren van een dronebedrijf staat in dronebedrijf inhuren: 8 dingen om op te letten.

Bij evenementen speelt dit het sterkst. Zie drone foto’s van je evenement.